Wrzeszcz Dolny ma dwa parki: zabytkowy Park Kuźniczki, opisywany zachwycająco już w 1773 roku, oraz Park nad Strzyżą, założony na terenie dawnego parku dworskiego w Nowych Szkotach. Oba leżą nad tym samym potokiem, Strzyżą, choć dzieli je zupełnie inna historia.
Dlaczego akurat te dwa parki?
Wrzeszcz Dolny to gęsto zabudowana, historyczna część miasta, w której zieleń przetrwała głównie tam, gdzie od wieków znajdowały się dwory i majątki ziemskie. Oba parki wyrosły właśnie z takich założeń, choć ich dalsze losy potoczyły się zupełnie inaczej.
Park Kuźniczki, ogród opisany przez Chodowieckiego
Park zajmuje 0,6 hektara na osiedlu Kuźniczki, nad potokiem Strzyża, na styku ulic Wajdeloty i Kilińskiego, tuż za Dworcem PKP Wrzeszcz. Jego historia sięga XVI wieku, gdy nad potokiem powstał majątek dworski ze stawem, ogrodami i zabudowaniami gospodarczymi. W drugiej połowie XVIII wieku wzniesiono tu rokokowy dwór, a sam park rozciągał się wówczas na kilku hektarach.
W 1773 roku gdański artysta grafik Daniel Chodowiecki opisał tutejszy ogród z zachwytem: „Ogród jest bardzo piękny, ma wspaniały parter kwiatowy, promenady, labirynt i teatr. Posągi przedstawiają cztery temperamenty, prócz tego Minerwę, prowadzącą za rączkę dziecko, które się opiera, i Wenus całującą Amora”.
Park skurczył się znacząco po wybudowaniu w pobliżu browaru oraz dworca kolejowego Gdańsk Wrzeszcz. Do lat sześćdziesiątych XX wieku pozostały fragment mocno podupadł, zarastając i zamieniając się w zaśmiecone, zdewastowane nieużytki. Dzięki późniejszym pracom renowacyjnym odnowiono ławki, alejki, ozdobną bramę i oświetlenie. Park, wpisany do rejestru zabytków w 1986 roku, zachował do dziś zabytkowy dwór z pawilonem restauracyjnym oraz odrestaurowaną altankę.
Park nad Strzyżą, zieleń w miejscu dawnego dworu w Nowych Szkotach
Ten park leży przy ujściu Potoku Królewskiego do Strzyży, na zapleczu ulic Wyspiańskiego i Kubacza. Założono go w 2001 roku na powierzchni 1,6 hektara, w miejscu dawnego parku dworskiego w Nowych Szkotach, zachowując swobodny układ uwzględniający przebieg koryt potoków w jego granicach.
Na jego terenie dominują nasadzenia młodych drzew, wśród których wyróżnia się prawnie chroniony, cenny okaz wierzby białej. Znajdziesz tu:
- alejki spacerowe o nawierzchni z kostek betonowych;
- ławki i kosze na śmieci;
- stylizowaną altankę o konstrukcji metalowej;
- trzy place zabaw dla dzieci w różnym wieku;
- siłownię plenerową.
W parkowej przestrzeni odbywają się też lokalne imprezy kulturalne, a w 2017 roku zamontowano dwadzieścia słupów oświetleniowych oraz instalację monitoringu, poprawiającą bezpieczeństwo wieczornych spacerów.
Który park wybrać?
Miłośnicy historii i architektury powinni wybrać się do Parku Kuźniczki, gdzie zabytkowy dwór i altanka przypominają o osiemnastowiecznej świetności tego miejsca. Rodziny z dziećmi znajdą więcej atrakcji w Parku nad Strzyżą, z trzema placami zabaw dopasowanymi do różnych grup wiekowych.
Dla mieszkańców Wrzeszcza Dolnego oba parki razem pokazują, jak dawne dwory nad Strzyżą przetrwały do dziś w zupełnie różnych formach, jeden jako zabytek, drugi jako nowoczesny park osiedlowy.
Źródła:
Park Kuźniczki – Wikipedia
Park Kuźniczki – gdansk.pl
Park Nad Strzyżą – InfoGdańsk
Park Nad Strzyżą – Rada Dzielnicy Wrzeszcz Dolny
