Młyniska
Młyniska to przemysłowo-mieszkaniowa dzielnica na zachodnim brzegu Martwej Wisły, obejmująca również wyspę Ostrów i tereny dawnej Stoczni Gdańskiej. Na koniec 2025 roku liczyła 2263 mieszkańców przy powierzchni 4,32 km². Jej historia sięga nadania młyna gdańskim mieszczanom w 1261 roku, a fragment dzisiejszej dzielnicy związany jest nawet z założeniem konkurencyjnego wobec Głównego Miasta ośrodka — Młodego Miasta Gdańska, w 1380 roku.
Charakterystyka Młynisk
Młyniska leżą pod współrzędnymi 54°22′32″N 18°38′01″E, na wysokości 5,9 metra nad poziomem morza. Dawna nazwa dzielnicy, funkcjonująca po kaszubsku i niemiecku, brzmiała „Szelmeja” (Schellmühl). Status samodzielnej dzielnicy, w miejsce dotychczasowego osiedla, Młyniska uzyskały 1 czerwca 2014 roku. Zarządem dzielnicy w kadencji 2024–2029 kieruje przewodnicząca Joanna Grzenia, a Radzie Dzielnicy przewodniczy Tomasz Larczyński.
Sąsiedzi i położenie Młynisk
Od północy Młyniska graniczą z Letnicą, od południa z Śródmieściem, od zachodu z Aniołkami i Wrzeszczem Dolnym, a od wschodu, poprzez Kanał Kaszubski, z Przeróbką.
Od młyna do Młodego Miasta
Najstarszy udokumentowany fakt związany z Młyniskami pochodzi z 1261 roku, gdy książę Świętopełk nadał gdańskim mieszczanom młyn nad Strzyżą, u jej ujścia do Wisły. W 1283 roku majątek przeszedł w posiadanie opactwa cystersów w Oliwie. Szczególnie doniosłym wydarzeniem w historii tych terenów było 18 stycznia 1380 roku, gdy założono tu Młode Miasto Gdańsk — ośrodek miejski konkurencyjny wobec Głównego Miasta. W 1486 roku na terenie dzielnicy działał tartak dzierżawiony przez Gdańsk, a w latach 1548 do początku XVII wieku dzierżawę sprawowała patrycjuszowska rodzina Schelle, od której nazwiska wzięła się niemiecka nazwa Schellmühle. W 1577 roku osadę spaliły wojska Stefana Batorego.
Około 1600 roku majątek obejmował dwór — stojący do dziś przy ulicy Swojskiej 13 — ogród oraz pastwiska zwane Łąkami Konwentu. Główna oś osadnicza biegła wówczas trasą dzisiejszych ulic Okrąg, Klinicznej i Konarskiego, w kierunku drogi z Gdańska do Oliwy. Włączanie terenu w granice miasta rozłożyło się na kilka etapów: 19 listopada 1906 roku przyłączono zachodnią część Młynisk, zakładając tu jednocześnie kolonię robotniczą, 12 kwietnia 1907 roku dołączono kolejną działkę o powierzchni 2,67 hektara, a 1 kwietnia 1914 roku włączono pozostały, 98-hektarowy majątek. W latach 1910–1912 przy dzisiejszej ulicy Klinicznej wybudowano szpital położniczy i chorób kobiecych. Po 1918 roku, w rejonie ulic Twardej i Okrąg, powstała Nowa Kolonia Schichaua, kolejne osiedle robotnicze. Po zniszczeniach II wojny światowej, po 1945 roku, na terenie dzielnicy rozwinięto Elektrociepłownię Gdańsk, a od lat 60. XX wieku kontynuowano odbudowę przemysłową i rozbudowę infrastruktury.
Demografia Młynisk
Na koniec 2025 roku Młyniska zamieszkiwało 2263 osoby. Populacja dzielnicy maleje tu systematycznie od dekady: z 2973 osób w 2015 roku, poprzez 2521 w 2020 roku, do dzisiejszego poziomu — łączny ubytek sięgnął ponad 700 mieszkańców. Przy powierzchni 4,32 km² gęstość zaludnienia wynosi 524 osoby/km².
Struktura wiekowa (2024): 0–17 lat — 221 osób, 18–59 lat — 1166 osób, 60–64 lata — 164 osoby, powyżej 64 lat — 712 osób. Przyrost naturalny w 2025 roku wyniósł -27, a saldo migracji wewnętrznych -23 osoby.
Ostrów, Składy i Zielony Trójkąt
Dzielnica dzieli się na kilka wyraźnie odrębnych obszarów: wyspę Ostrów o charakterze przemysłowo-stoczniowym, Młode Miasto obejmujące tereny postoczniowe, Składy — dawne tereny magazynowo-przemysłowe, oraz osiedle mieszkaniowe Zielony Trójkąt.
Komunikacja w Młyniskach
Przez dzielnicę przebiega droga krajowa nr 91, prowadząca ulicami Jana z Kolna i Marynarki Polskiej, zbiegającymi się na węźle Kliniczna. Młyniska obsługują linie tramwajowe łączące je z Wrzeszczem, Nowym Portem i Śródmieściem, z pętlą przy stacji Kliniczna, a także Szybka Kolej Miejska ze stacją Gdańsk Stocznia, w pobliżu której leży też stacja Gdańsk Nowe Szkoty.
Placówki oświatowe
Rozwój infrastruktury dzielnicy od 1910 roku obejmował także obiekty medyczne — przy ulicy Klinicznej działał wówczas szpital położniczy, którego dziedzictwo współkształtuje dziś charakter tej części Młynisk.
Sport i kultura
Na terenie dzielnicy działa stadion klubu SKS Polonia Gdańsk. Ważnym miejscem pamięci i edukacji historycznej pozostaje Europejskie Centrum Solidarności, upamiętniające wydarzenia związane z pobliską Stocznią Gdańską.
Gdańsk Młyniska – stocznia i przemysł
Przemysłowy charakter dzielnicy od dziesięcioleci kształtują Stocznia Gdańska oraz Gdańska Stocznia „Remontowa”, a także Elektrociepłownia Gdańsk, rozwinięta na terenach dzielnicy po zniszczeniach wojennych. To właśnie w tej części miasta, na terenach postoczniowych Młodego Miasta, splata się dziś dziedzictwo przemysłowe z symboliką historyczną związaną z ruchem Solidarności.
Warte uwagi w Młyniskach
Do najważniejszych obiektów dzielnicy należą Europejskie Centrum Solidarności, tereny dawnej Stoczni Gdańskiej oraz kościół Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła i św. Katarzyny Szwedzkiej. Warto zobaczyć również zabytkowy dwór przy ulicy Swojskiej 13, pamiętający czasy sprzed 1600 roku, oraz pozostałości dawnych kolonii robotniczych powstałych na przełomie XIX i XX wieku.
FAQ
Ile mieszkańców mają Młyniska?
Na koniec 2025 roku Młyniska liczyły 2263 mieszkańców, przy gęstości zaludnienia 524 osoby/km².
Jakie znaczenie historyczne mają Młyniska dla Gdańska?
To właśnie na tym terenie 18 stycznia 1380 roku założono Młode Miasto Gdańsk — ośrodek miejski konkurencyjny wobec Głównego Miasta.
Z jakimi dzielnicami sąsiadują Młyniska?
Młyniska graniczą z Letnicą od północy, z Śródmieściem od południa, z Aniołkami i Wrzeszczem Dolnym od zachodu oraz z Przeróbką od wschodu.
Od kiedy Młyniska są samodzielną dzielnicą?
Status dzielnicy, w miejsce wcześniejszego statusu osiedla, Młyniska uzyskały 1 czerwca 2014 roku, choć teren włączono do Gdańska już w latach 1906–1914.
Źródła:
Młyniska – Wikipedia
Demografia dzielnicy – gdansk.pl
Historia dzielnicy – gdansk.pl