Olszynka
Olszynka to płaska, słabo zurbanizowana dzielnica w południowo-wschodniej części Gdańska, leżąca w całości na terenie Żuław Gdańskich. Na koniec 2025 roku liczyła zaledwie 2757 mieszkańców przy powierzchni 7,86 km² — to czwarta najmniej gęsto zaludniona dzielnica miasta. Jej korzenie sięgają średniowiecznego lasu miejskiego, z którego dopiero w XVII wieku wykształciły się dwie osobne wsie — Olszynka Mała i Olszynka Wielka.
Krótko o Olszynce
Teren dzielnicy ma wymiary około 4,1 km z północy na południe i 3,6 km ze wschodu na zachód. Krajobraz jest tu całkowicie płaski, miejscami wręcz depresyjny, poprzecinany licznymi rowami melioracyjnymi. Zarządem dzielnicy w kadencji 2024–2029 kieruje przewodnicząca Jadwiga Kubik, a Radzie Dzielnicy przewodniczy Barbara Pabista.
Gdzie leży i z kim sąsiaduje
Od wschodu Olszynka graniczy z Rudnikami, od północy z Śródmieściem, od zachodu z Orunią-Św. Wojciech-Lipce, a od południa z gminą Pruszcz Gdański. Granice wodne dzielnicy wyznaczają Opływ Motławy od północy oraz Motława od zachodu i południa.
Od lasu miejskiego do dzielnicy
Od drugiej ćwierci XIV wieku teren dzisiejszej Olszynki stanowił własność leśną, nadaną przez Krzyżaków Głównemu Miastu i znaną jako Las Miejski, zwany też Lasem Mieszczańskim. Po 1454 roku zarządzał nim Urząd Budowlany, prowadząc tu intensywną eksploatację drewna. Już w 1618 roku teren dzielił się na dwie odrębne osady — Groß Walddorf (Wielką Wieś Leśną) i Klein Walddorf (Małą Wieś Leśną). Wzdłuż rowów melioracyjnych ukształtowały się trzy główne drogi, znane jako Górny, Środkowy i Dolny Trift, służące niegdyś do przepędzania zwierząt. Do 1773 roku główna droga Małej Olszynki była już gęsto zabudowana, a w 1802 roku wzniesiono tu dwór, stojący do dziś przy dzisiejszej ulicy Olszyńskiej 37.
W 1819 roku na Małej Olszynce stało 30 domów zamieszkanych przez 189 osób, a na Wielkiej Olszynce — 15 domów i 99 mieszkańców. Do lat 70. XIX wieku liczby te wzrosły odpowiednio do 24 domów i 285 mieszkańców oraz 28 domów i 208 mieszkańców. 15 sierpnia 1933 roku obie części włączono w granice administracyjne Gdańska pod wspólną nazwą Bürgerwalde. W latach 1937–1939 rozwinęło się tu osadnictwo jednorodzinne oraz ogrody działkowe, a po wojnie, w 1945 roku, obie części dzielnicy przemianowano na Olszynkę. W latach 2010–2012 przez teren dzielnicy poprowadzono Południową Obwodnicę Gdańska, a w 2013 roku zrujnowany dwór przekazano miejscowej wspólnocie wyznaniowej do odbudowy, z terminem realizacji wyznaczonym na 2033 rok.
Demografia Olszynki
Na koniec 2025 roku Olszynkę zamieszkiwało 2757 osób — spadek o 33 osoby (1,2%) względem 2024 roku. Populacja dzielnicy maleje tu konsekwentnie od dekady: z 3148 osób w 2015 roku do dzisiejszego poziomu. Przy powierzchni 7,86 km² gęstość zaludnienia wynosi 351 osób/km² — czwarty najniższy wynik wśród wszystkich dzielnic Gdańska.
Struktura wiekowa (2024): 0–17 lat — 459 osób, 18–59 lat — 1479 osób, 60–64 lata — 151 osób, powyżej 64 lat — 668 osób. Przyrost naturalny w 2025 roku wyniósł -25, a saldo migracji wewnętrznych -17 osób.
Charakter osadnictwa w Olszynce
Ze względu na zagrożenie powodziowe, typowe dla całych Żuław Gdańskich, poziom urbanizacji dzielnicy pozostaje niski. Zabudowę stanowią głównie domy jednorodzinne oraz przekształcone na cele mieszkalne domki letniskowe. Przed 1939 rokiem przy ulicy Olszyńskiej powstały murowane domy dla pracowników kolei, a dziś krajobraz dzielnicy uzupełniają liczne ogrody działkowe i gospodarstwa ogrodnicze.
Kolej i dojazd do Olszynki
Przez Olszynkę przebiega linia kolejowa nr 226, prowadząca do Portu Północnego, z towarową stacją Gdańsk Olszynka oraz zabytkowym mostem kolejowym nad Motławą. Niegdyś obsługiwała ją także Gdańska Kolej Dojazdowa — wąskotorowa kolej podmiejska. Dzisiaj dzielnicę obsługują linie autobusów miejskich, a w latach 2010–2012 poprowadzono tędy Południową Obwodnicę Gdańska.
Szkoła
Na terenie dzielnicy działa Szkoła Podstawowa nr 59, obsługująca lokalną społeczność, w tym 459 dzieci i młodzież w wieku 0–17 lat.
Ogrody działkowe i wypoczynek
Znaczną część dzielnicy zajmują ogrody działkowe, zapoczątkowane jeszcze w latach 1937–1939, gdy równolegle z zabudową jednorodzinną rozwijało się tu ogrodnictwo rekreacyjne mieszkańców Gdańska.
Rolnictwo i usługi w Olszynce
Gospodarkę dzielnicy od dawna wspierają liczne gospodarstwa ogrodnicze, kontynuujące tradycję intensywnego wykorzystania płaskich, żuławskich gruntów, sięgającą jeszcze czasów średniowiecznego Lasu Miejskiego.
Dwór i zabytki Olszynki
Najważniejszym zabytkiem dzielnicy jest dwór z 1802 roku przy ulicy Olszyńskiej 37 — po latach zaniedbania przekazany w 2013 roku miejscowej wspólnocie wyznaniowej z terminem odbudowy do 2033 roku. Wartą uwagi pozostałością dawnej infrastruktury kolejowej jest historyczny most nad Motławą oraz elementy dawnej Nehrungsbahn przy stacji towarowej.
FAQ
Ile mieszkańców ma Olszynka?
Na koniec 2025 roku Olszynka liczyła 2757 mieszkańców, przy gęstości zaludnienia 351 osób/km² — jednej z najniższych w Gdańsku.
Skąd wzięła się nazwa Olszynka?
Do 1945 roku dzielnica dzieliła się na Olszynkę Małą (Klein Walddorf) i Olszynkę Wielką (Gross Walddorf) — po wojnie obie części ujednolicono pod nazwą Olszynka.
Z jakimi dzielnicami sąsiaduje Olszynka?
Olszynka graniczy z Rudnikami od wschodu, z Śródmieściem od północy oraz z Orunią-Św. Wojciech-Lipce od zachodu.
Kiedy Olszynka stała się częścią Gdańska?
Obie historyczne części dzielnicy włączono w granice administracyjne Gdańska 15 sierpnia 1933 roku.
Źródła:
Olszynka – Wikipedia
Demografia dzielnicy – gdansk.pl
Historia dzielnicy – gdansk.pl