Osowa

Osowa to dzielnica w północno-zachodnim krańcu Gdańska, wyróżniająca się na tle miasta niską, jednorodzinną zabudową oraz sąsiedztwem z lasami i jeziorami Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Na koniec 2025 roku liczyła 16 305 mieszkańców. Jej korzenie sięgają XVII-wiecznej karczmy klasztornej, jednak dzisiejszy, podmiejski charakter zawdzięcza przede wszystkim spółdzielczej i indywidualnej zabudowie domów jednorodzinnych, rozwijanej od lat 70. XX wieku.

Osowa w liczbach

  • 16 305osób zameldowanych (koniec 2025 r.)
  • 13,76 km²powierzchni
  • 1 185osób na km²
  • 10. z 35dzielnic pod względem liczby mieszkańców
  • +9,2%zmiana liczby mieszkańców od 2015 r.
  • 41 latmediana wieku (w Gdańsku 44 lata)
  • 19,5%do 17 lat (w Gdańsku 16,3%)
  • 19,6%65 lat i więcej (w Gdańsku 24,6%)
Osowa na mapie Gdańska

Osowa w naszych artykułach

Położenie i granice

Osowa leży na wschód od jezior Wysockiego i Osowskiego, u stóp Góry Studenckiej, wzniesienia sięgającego około 140 m n.p.m. Od północy graniczy bezpośrednio z Gdynią i Sopotem, a od zachodu z gminą Żukowo – obie granice wykraczają poza obszar Gdańska. Wśród gdańskich dzielnic sąsiaduje jedynie z Matarnią i Oliwą, leżącymi na południu i wschodzie.

Dzielnica zajmuje 13,76 km² w północno-zachodniej części Gdańska – gęstość zaludnienia wynosi 1 185 osób/km².

Wysokość terenu Gdańsk Osowa – jak wysoko leży dzielnica?

od 88,9 do 181 m n.p.m.

50 m100 m150 m200 m0 mNajwyższy punkt Osowej i całego Gdańska: 181 mNajniższy punkt Gdańska: −8,7 mTeren Osowejzachódwschód
50 m100 m150 m200 m0 mTutaj i w Gdańsku najwyżej: 181 mGdańsk najniżej: −8,7 mzachódwschód

Różnica wysokości w granicach dzielnicy: 92,1 m. Najwyższy punkt Osowej to zarazem najwyższy punkt Gdańska. Czerwony kształt: średnia wysokość terenu w pasach co 140 m, od zachodu na wschód.

Źródło: GeoGdańsk, numeryczny model terenu.

Historia Osowej

Pierwsza wzmianka o karczmie w tym miejscu, należącej do klasztoru cystersów w Oliwie, pochodzi z 1659 roku – nazywano ją wówczas Espenkrug, czyli Osowa Karczma. Nieopodal, w rejonie dzisiejszej Osowej, cystersi dzierżawili też od 1763 roku inną karczmę, znaną jako Rajski Ogród (Paradiesgarten). Po sekularyzacji majątku klasztornego w 1772 roku okolica zaczęła przekształcać się w prawdziwą osadę – w 1859 roku Rajski Ogród liczył już 8 domów, a w 1867 roku sama Osowa, zajmująca 8 hektarów, miała 16 domów i 153 mieszkańców.

Pod koniec XIX wieku przy dzisiejszej ulicy Iławskiej powstała cegielnia, a około 1930 roku wybudowano stację kolejową na terenie Nowego Świata – nieco wcześniej, bo 20 listopada 1921 roku, uruchomiono linię kolejową Gdynia–Kokoszki, a 9 listopada 1930 roku otwarto magistralę węglową wraz ze stacją Osowa. Dawna karczma przestała istnieć w 1945 roku, ustępując miejsca sklepowi Gminnej Spółdzielni.

1 stycznia 1973 roku Wysoką, Osowę i część Barniewic – wsi znanej już od 1223 roku – włączono w granice administracyjne Gdańska; teren obejmował wówczas 747,28 ha, 1 433 mieszkańców i 302 mieszkania. Jeszcze w tym samym roku Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domów Jednorodzinnych „Okrętowiec” rozpoczęło budowę 202 domów jednorodzinnych, upowszechniając nazwę Osowa na cały obszar. Rozwój spółdzielczy przypieczętowało powstanie Spółdzielni Mieszkaniowej Osowa w 1979 roku oraz Spółdzielni Mieszkaniowej im. Obrońców Wybrzeża rok później.

Liczba mieszkańców Osowej

Na koniec 2025 roku Osowa liczyła 16 305 mieszkańców – to dziesiąte miejsce w Gdańsku pod względem liczby ludności. W przeciwieństwie do wielu innych dzielnic, populacja Osowej rośnie tu powoli, ale stabilnie od dekady: z 14 933 osób w 2015 roku do obecnych ponad 16 tysięcy.

Struktura wiekowa (2025) przedstawia się następująco: 0–17 lat: 3 173 osoby, 18–59 lat: 9 187 osób, 60–64 lata: 749 osób, powyżej 64 lat: 3 196 osób. Przyrost naturalny w 2025 roku był lekko ujemny i wyniósł −24, natomiast saldo migracji wewnętrznych pozostało dodatnie: +23 osoby, co dało dzielnicy siódme miejsce w mieście pod tym względem.

Dzielnice: ewidencja ludności Urzędu Miejskiego w Gdańsku, osoby zameldowane. Cały Gdańsk, koniec 2025 r.: 489 328 mieszkańców według Głównego Urzędu Statystycznego, 425 633 osoby w ewidencji miasta.

Liczba mieszkańców Gdańsk Osowa – ile osób jest zameldowanych w dzielnicy?

Od 2004 r. liczba osób zameldowanych w Osowej zmieniła się z 10 640 do 16 305, czyli o 53,2% więcej. W całym Gdańsku w tym czasie z 450 008 do 425 633, czyli o 5,4% mniej.

  • Osowa
  • Gdańsk
  • Skala: 2004 = 100
8010012014016020042010201520202025Osowa 153Gdańsk 95
8010012014016020042010201520202025Osowa 153Gdańsk 95
Pokaż dane
RokOsowaGdańskOsowa, 2004 = 100Gdańsk, 2004 = 100
200410 640450 008100,0100,0
200511 091448 222104,299,6
200611 431445 188107,498,9
200711 964443 994112,498,7
200812 606443 116118,598,5
200912 909443 219121,398,5
201013 445442 518126,498,3
201113 807442 028129,898,2
201214 112441 863132,698,2
201314 419441 277135,598,1
201414 663440 222137,897,8
201514 933438 930140,397,5
201615 165436 389142,597,0
201715 393433 271144,796,3
201815 787436 094148,496,9
201916 114439 672151,497,7
202016 121434 788151,596,6
202116 182433 747152,196,4
202216 200432 473152,396,1
202316 247430 331152,795,6
202416 281427 803153,095,1
202516 305425 633153,294,6

Źródło: Urząd Miejski w Gdańsku, ewidencja ludności, stan na 31 grudnia.

Piramida wieku i płci Gdańsk Osowa – w jakim wieku są mieszkańcy?

Kobiety to 52,6% osób zameldowanych w Osowej (8 570), mężczyźni 47,4% (7 735). W całym Gdańsku odpowiednio 53,5% (227 908) i 46,5% (197 725). Mediana wieku w Osowej to 41 lat, w Gdańsku 44 lata. Osoby w wieku 65 lat i więcej to 19,6% zameldowanych, w Gdańsku 24,6%. Dzieci i młodzież do 17 lat to 19,5%, w Gdańsku 16,3%.

  • Mężczyźni, Osowa
  • Kobiety, Osowa
  • Profil całego Gdańska
10 lat20 lat30 lat40 lat50 lat60 lat70 lat80 lat90 lat0,5%0,5%1,0%65 lat i więcejOsowa 19,6%Gdańsk 24,6%18–64 lataOsowa 60,9%Gdańsk 59,1%do 17 latOsowa 19,5%Gdańsk 16,3%
10 lat20 lat30 lat40 lat50 lat60 lat70 lat80 lat90 lat0,5%0,5%1,0%65 lat i więcej19,6%Gdańsk 24,6%18–64 lata60,9%Gdańsk 59,1%do 17 lat19,5%Gdańsk 16,3%
Pokaż dane
WiekOsowa, kobietyOsowa, mężczyźniGdańsk, kobietyGdańsk, mężczyźni
044521 3771 423
158601 3781 497
262571 5041 605
372751 6171 770
457841 9252 015
5891092 0392 094
6981072 1272 279
7961032 1952 326
81041272 2232 362
9901092 2182 404
10921052 0742 310
111241112 2052 227
12891252 0122 224
131031172 0892 199
141041042 0442 259
151101172 2292 412
161091102 3522 390
171091222 1672 405
181151172 1822 251
19981192 1592 052
20821022 0691 994
21103881 9091 881
2296911 7871 775
2380671 7061 626
2497821 7801 716
2564841 7701 687
2686751 8741 814
2773642 0531 858
2881742 2242 027
2981832 3782 094
3091702 5432 290
3186642 8602 557
321021113 0342 786
33901083 0762 809
341061013 3123 126
351511053 4473 169
36108983 3583 084
371261023 4453 165
381201063 3833 141
391301133 5283 283
401441393 8123 416
411651263 9113 652
421651273 9073 654
431301293 7863 352
441511163 6053 318
451721253 6613 405
461461463 5593 317
471491363 6153 350
481551223 6943 356
491591183 5913 284
501391103 2993 067
511341133 0732 994
521361183 0332 768
531251172 7572 576
541141012 7802 430
551081072 5542 343
561161022 4422 191
5787712 3142 111
5877712 2122 008
5984742 1482 003
6076632 2311 868
6180572 2361 947
6282852 3691 961
6379692 2331 854
6494672 4001 983
6586762 5521 999
66113722 7712 171
6779693 0172 180
68941033 2202 302
69107753 2432 243
7092813 5222 396
71107813 4612 322
7293633 2532 218
7388593 2902 202
74101873 2772 223
7585703 1252 088
7678562 9092 017
7780622 8031 821
7885632 7321 737
7966442 2671 406
8034341 428913
8134271 458814
8232291 367816
8334211 296706
8433271 264729
8533191 225633
8637161 127555
8721191 083526
882011949434
892810903407
90158740307
91156642251
9299483182
9361407159
9461330109
957327393
963319461
973014639
98129124
99+2118648

Źródło: Urząd Miejski w Gdańsku, ewidencja ludności, 31.12.2025. Grupy wieku: zestawienie miasta. Mediana: obliczenia redakcji. Skala: procent wszystkich zameldowanych w danym wieku.

Przyrost naturalny i migracje Gdańsk Osowa – skąd bierze się zmiana liczby mieszkańców?

W 2025 r. liczba osób zameldowanych w Osowej wzrosła o 24, czyli 1,5 na 1000 osób. W całym Gdańsku zmalała o 2 170, czyli 5,1 na 1000 osób.

  • Osowa
  • Gdańsk
  • Skala: na 1000 osób zameldowanych
Urodzenia minus zgony−1,5−4,7Saldo migracji wewnętrznych+1,4−0,1Pozostałe zmiany w ewidencji+1,5−0,4Zmiana łącznie+1,5−5,1
Urodzenia minus zgony−1,5−4,7Saldo migracji wewnętrznych+1,4−0,1Pozostałe zmiany w ewidencji+1,5−0,4Zmiana łącznie+1,5−5,1
Pokaż dane
SkładnikOsowa, osobyOsowa, na 1000Gdańsk, osobyGdańsk, na 1000
Urodzenia minus zgony−24−1,5−1 984−4,7
Saldo migracji wewnętrznych+231,4−23−0,1
Pozostałe zmiany w ewidencji+251,5−163−0,4
Zmiana łącznie+241,5−2 170−5,1

Źródło: Urząd Miejski w Gdańsku, opisy demograficzne dzielnic, 2025. Gdańsk: suma opisów 35 dzielnic. Pozostałe zmiany: różnica wyliczona przez redakcję.

Liczba mieszkańców Gdańsk Osowa według spisu powszechnego 2021

Spis powszechny liczył osoby faktycznie mieszkające, ewidencja liczy zameldowanych. Szacunek redakcji dla 2021 r.: około 18 560 osób w Osowej wobec 16 182 osób zameldowanych. To około 115 osób na 100 zameldowanych, w całym Gdańsku 112.

  • Osowa
  • Gdańsk
  • Skala: osoby ze spisu na 100 zameldowanych
04080120160OsowaGdańsk115112zameldowani = 100
04080120160OsowaGdańsk115112Przerywana linia: zameldowani = 100
Pokaż dane
Źródło liczbyOsobyNa 100 zameldowanych
Osowa: ewidencja miasta, 31.12.202116 182100
Osowa: szacunek redakcji ze spisu 202118 559115
Gdańsk: ewidencja miasta, 31.12.2021433 747100
Gdańsk: Narodowy Spis Powszechny 2021486 022112

Szacunek redakcji: dane GUS z Narodowego Spisu Powszechnego 2021 (siatka 125 m), obecne granice dzielnicy z GeoGdańsk. Gdańsk: wynik spisu.

Urbanistyka i zabudowa Osowej

Charakter Osowej wyznacza przede wszystkim zabudowa jednorodzinna i szeregowa, wznoszona konsekwentnie od lat 70. XX wieku przez spółdzielnie mieszkaniowe i indywidualnych inwestorów. W nowszych fragmentach dzielnicy pojawiła się też niska zabudowa blokowa, jednak to domy jednorodzinne pozostają wizytówką tej części Gdańska, nadając jej wyraźnie podmiejski charakter.

Nowe mieszkania Gdańsk Osowa – ile oddano od 2008 roku?

Od 2008 r. oddano w Osowej 4 157 mieszkań, z tego w latach 2021–2025 1 002, a w samym 2025 r. 289. W przeliczeniu na 1000 osób zameldowanych to 61 w latach 2021–2025, w całym Gdańsku 77.

  • Osowa
  • Gdańsk
  • Skala: mieszkania oddane w roku na 1000 osób zameldowanych
0102030402008331018101889102512791592015810910101524162316202020162317816101431420251814
200833102009181020101882011910201225122013792014159201581020169102017101520182416201923162020201620212317202281620231014202431420251814
Pokaż dane
RokOsowa, mieszkaniaGdańsk, mieszkaniaOsowa, na 1000 osóbGdańsk, na 1000 osób
20084104 50432,510,2
20092294 28817,79,7
20102403 33017,97,5
20111184 4268,510,0
20123535 14125,011,6
20131073 8667,48,8
20142273 95015,59,0
20151144 5067,610,3
20161404 2179,29,7
20171546 50210,015,0
20183736 87223,615,8
20193727 20923,116,4
20203186 91719,715,9
20213807 43823,517,1
20221327 0948,116,4
20231566 1079,614,2
2024456 1982,814,5
20252895 74817,713,5

Źródło: Urząd Miejski w Gdańsku, dane Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Mieszkania do 150 m². Wskaźniki: obliczenia redakcji. Liczby przy słupkach: mieszkania na 1000 osób, po zaokrągleniu.

Transport i dojazd

Dzielnicę obsługuje stacja kolejowa Gdańsk Osowa na linii kolejowej nr 201, a przez jej teren przebiega Obwodnica Trójmiasta (droga ekspresowa S6) oraz droga wojewódzka nr 218. Mieszkańcy korzystają też z komunikacji miejskiej i SKM.

Na przystankach w granicach dzielnicy zatrzymują się autobusy linii 169, 171, 179, 210 i 269 oraz nocna linia N1.

Linie ZTM Gdańsk Osowa – które tramwaje i autobusy tu kursują?

Autobusy dzienne: 5

169171179210269

Autobusy nocne: 1

N1

Źródło: ZTM w Gdańsku, otwarte dane rozkładowe, 2.11.2026. Linie z przystankami w granicach dzielnicy.

Przeczytaj też o dzielnicy Osowa

Placówki oświatowe

Na terenie dzielnicy działają Szkoła Podstawowa nr 81 im. prof. Michała Siedleckiego, a od 2023 roku również filia Szkoły Podstawowej nr 33. W przeszłości funkcjonowało tu też Gimnazjum nr 33, a starsi uczniowie mogą kontynuować naukę w XXIV Liceum Ogólnokształcącym.

Szkoły i przedszkola Gdańsk Osowa – jakie placówki tu działają?

Szkoły podstawowe: 3

  • Nowy Świat Niepubliczna Szkoła Podstawowaul. Nowy Świat 7A
  • Szkoła Podstawowa nr 81 prof. Michała Siedleckiegoul. prof. Michała Siedleckiego 14
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 – Szkoła Podstawowa nr 33 im. Stefana Banacha – XXIV Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Banachaul. Wodnika 57

Przedszkola: 11

  • Klub Przedszkolaka Montessoriul. Parkingowa 2a
  • Niepubliczne Przedszkole Językowe o Profilu Artystyczno-Sportowym Happy Kids Osowa w Gdańsku-Osowejul. Oriona 1
  • Przedszkole Niepubliczne Krasnoludek s.c.ul. Diany 9
  • Przedszkole Niepubliczne Mój Kotekul. Wacława Balcerskiego 26
  • Przedszkole Niepubliczne Puchatekul. Westy 2
  • Przedszkole nr 87ul. Komandorska 77
  • Przedszkole Publiczne Słoneczna Kraina – Osowaul. prof. Michała Siedleckiego 16
  • Przedszkole Zielona Kraina Montessoriul. Barniewicka 121
  • Publiczne Przedszkole Kolorowe Gniazdkoul. Orfeusza 33
  • Publiczne Przedszkole Octopus w Gdańskuul. Sopocka 14
  • Twórcze Przedszkole Rośnij Radośnieul. Junony 96

Źródło: GeoGdańsk, rejestr placówek oświatowych, położenie według punktu adresowego.

Rekreacja i wypoczynek

21 kwietnia 2017 roku, kosztem 11 mln zł, otwarto w Osowej basen odkryty. Miłośnicy sportu mogą korzystać też z boiska Orlik, wybudowanego w 2011 roku, oraz ze skateparku działającego od 2014 roku. Bliskość jezior Wysockiego i Osowskiego oraz Góry Studenckiej sprawia, że dzielnica jest też punktem wyjścia do wypraw w głąb Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Najciekawsze trasy spacerowe w Osowej prowadzą przez parki osiedlowe, nad Jezioro Osowskie i do lasu. Opis terenów zielonych dzielnicy znajdziesz w tekście parki w dzielnicy Osowa.

Gdańsk Osowa – handel i biznes

Osowa ma dobrze rozwiniętą infrastrukturę handlową – działają tu m.in. sklepy sieci Aldi, Biedronka i Lidl, a także markety Castorama, Black Red White, Selgros Cash&Carry i Auchan, uzupełnione licznymi punktami usługowymi i gastronomicznymi.

Firmy Gdańsk Osowa – ile podmiotów jest w rejestrze REGON?

Liczba podmiotów w rejestrze REGON w Osowej na koniec 2025 r. to 3 833, czyli 235 na 1000 osób zameldowanych. W całym Gdańsku 95 528, czyli 224 na 1000. Rejestr podaje adres siedziby podmiotu.

  • Osowa
  • Gdańsk
  • Skala: podmioty na 1000 osób zameldowanych
01002003002013202020252018: porządkowanie rejestruOsowa 235Gdańsk 224
01002003002013202020252018: porządkowanie rejestruOsowa 235Gdańsk 224
Pokaż dane
RokOsowa, podmiotyGdańsk, podmiotyOsowa, na 1000 osóbGdańsk, na 1000 osób
20132 70871 836188163
20142 78273 609190167
20152 91275 737195173
20163 06577 871202178
20173 19779 914208184
20183 19577 557202178
20193 31778 316206178
20203 39380 044210184
20213 50382 045216189
20223 48583 171215192
20233 51284 503216196
20243 52187 048216203
20253 83395 528235224

Źródło: Urząd Miejski w Gdańsku, rejestr REGON, stan na 31 grudnia. Spadek w 2018 r.: wykreślenie spółek nieprzerejestrowanych do KRS. Wzrost w 2025 r. w całym Gdańsku: 8 480 podmiotów.

Bezrobocie Gdańsk Osowa – ilu jest zarejestrowanych bezrobotnych?

Liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Osowej na koniec 2025 r. to 207, czyli 12,7 na 1000 osób zameldowanych. W całym Gdańsku 7 862, czyli 18,5 na 1000. Rok do roku liczba bezrobotnych w Osowej wzrosła o 19%, w Gdańsku o 22%.

  • Osowa
  • Gdańsk
  • Skala: bezrobotni na 1000 osób zameldowanych
010203040201320202025Gdańsk 18,5Osowa 12,7
010203040201320202025Gdańsk 18,5Osowa 12,7
Pokaż dane
RokOsowa, bezrobotniGdańsk, bezrobotniOsowa, na 1000 osóbGdańsk, na 1000 osób
201328513 79719,831,3
201425711 93317,527,1
20152088 85313,920,2
20162047 98613,518,3
20171736 80711,215,7
20181656 55210,515,0
20191705 93410,513,5
20202548 89015,820,4
20212047 40712,617,1
20221375 8668,513,6
20231496 2919,214,6
20241746 44310,715,1
20252077 86212,718,5

Źródło: Urząd Miejski w Gdańsku, dane Gdańskiego Urzędu Pracy, stan na 31 grudnia. Wskaźniki: wszystkie osoby zameldowane.

Zabytki i miejsca warte uwagi w Osowej

Życie religijne mieszkańców skupia się wokół kościoła Chrystusa Zbawiciela przy ulicy Pegaza, wzniesionego w latach 1983–1989, oraz kościoła św. Polikarpa, budowanego w latach 2000–2019. Przy ulicy Barniewickiej 54 mieści się także Sala Królestwa Świadków Jehowy. Naturalną atrakcją dzielnicy pozostaje Góra Studencka. Według miejskiego modelu terenu w Osowej leży też najwyższy punkt Gdańska, około 180 m n.p.m.

Więcej artykułów o dzielnicy Osowa

Sąsiednie dzielnice

FAQ

Ile mieszkańców ma Osowa?

Na koniec 2025 roku Osowa liczyła 16 305 mieszkańców, co daje jej dziesiąte miejsce wśród gdańskich dzielnic.

Gdzie leży Osowa?

Osowa leży w północno-zachodniej części Gdańska, granicząc bezpośrednio z Gdynią, Sopotem i gminą Żukowo, u stóp Góry Studenckiej.

Z jakimi dzielnicami Gdańska sąsiaduje Osowa?

Spośród dzielnic Gdańska Osowa sąsiaduje jedynie z Matarnią i Oliwą – pozostałe granice wykraczają poza miasto, do Gdyni, Sopotu i gminy Żukowo.

Skąd pochodzi nazwa Osowa?

Nazwa wywodzi się od dawnej karczmy klasztornej Espenkrug (Osowa Karczma), wzmiankowanej po raz pierwszy w 1659 roku. Osowa jako samodzielna osada rozwinęła się po 1772 roku, a do Gdańska włączono ją 1 stycznia 1973 roku.

Źródła i aktualizacja

Źródła:
Osowa (Gdańsk) – Wikipedia
Demografia dzielnicy Osowa – Miasto Gdańsk
Historia dzielnicy – Miasto Gdańsk
Urząd Miejski w Gdańsku, Gdańsk w liczbach (ewidencja ludności, 31.12.2025)
Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Lokalnych (ludność Gdańska, 2025)
Urząd Miejski w Gdańsku, GeoGdańsk (granice dzielnic, placówki oświatowe, model terenu)
ZTM w Gdańsku, otwarte dane rozkładowe (2.11.2026)

Liczby i wykresy: opracowanie redakcji Informacje Gdańsk na podstawie ewidencji ludności Urzędu Miejskiego w Gdańsku (osoby zameldowane, stan na 31 grudnia 2025 r.). Liczba mieszkańców całego Gdańska: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Lokalnych. Wykresy na tle Gdańska korzystają też z rejestru REGON, danych Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, Gdańskiego Urzędu Pracy i Narodowego Spisu Powszechnego 2021. Sąsiedztwo dzielnic sprawdzone na granicach z systemu GeoGdańsk. Mapa: © autorzy OpenStreetMap (ODbL).

Ostatnia aktualizacja: 9 listopada 2026 · Redakcja Informacje Gdańsk

Znasz tę dzielnicę? Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Napisz do nas – sprawdzimy i poprawimy opis.

Zgłoś poprawkę