Matarnia
Matarnia to rozległa dzielnica w zachodniej części Gdańska, leżąca na Pojezierzu Kaszubskim i znana przede wszystkim jako lokalizacja gdańskiego lotniska imienia Lecha Wałęsy. Na koniec 2025 roku liczyła 6055 mieszkańców przy powierzchni aż 14,48 km². Pierwotnie nosiła nazwę Chojno Wielkie — dzisiejsze miano zawdzięcza kościołowi pod wezwaniem świętego Maternusa, pierwszego biskupa Kolonii, wzniesionemu tu jeszcze w czasach średniowiecza.
W paru słowach o Matarni
Dzielnica dzieli się na kilka mniejszych jednostek: Firogę, Klukowo, Rębiechowo, Trzy Norty, Zajączkowo i Złotą Karczmę. Współrzędne geograficzne Matarni to 54°22′49″N 18°28′58″E. Zarządem dzielnicy od 2025 roku kieruje przewodnicząca Agnieszka Górka, a Radzie Dzielnicy przewodniczy Agata Winkiewicz.
Otoczenie i granice Matarni
Od północy Matarnia graniczy z Osową i Oliwą, od wschodu z Brętowem, od południa z Jasieniem i Kokoszkami, a od zachodu z gminą Żukowo.
Od Chojna do Matarni
Najstarsza historia tych terenów sięga 1283 roku, gdy książę Mściwój II nadał obszar znany jako Wielkie Chojno klasztorowi cystersów w Oliwie. W 1398 roku we wsi ustanowiono kościół, zniszczony jednak w 1433 roku podczas najazdu husyckiego i następnie odbudowany. Przed 1472 rokiem wzniesiono nowy, murowany kościół pod wezwaniem Bożego Ciała, przy którym funkcjonował także cmentarz. Kolejne zniszczenia przyniosła wojna Gdańska ze Stefanem Batorym w 1577 roku — po odbudowie osady nowy kościół poświęcono świętemu Maternusowi, pierwszemu biskupowi Kolonii zmarłemu około 328 roku, od którego imienia wywodzi się dzisiejsza nazwa dzielnicy, zastępując dawne Chojno.
Około lat 1763–1769 w pobliskim Matemblewie rozwinął się kult maryjny związany z objawieniami, co doprowadziło do powstania sanktuarium Matki Bożej Brzemiennej. Z czasem tamtejszy kościół otrzymał dodatkowe wezwanie świętego Walentego, uzupełniające kult maryjny. W 1772 roku, po sekularyzacji dóbr klasztoru oliwskiego, teren przeszedł na własność państwa. Po 1945 roku w południowo-wschodniej części dzielnicy działało Państwowe Gospodarstwo Rolne. 1 stycznia 1973 roku Matarnię formalnie włączono w granice administracyjne Gdańska, a w 1986 roku w północno-zachodniej części dzielnicy wybudowano osiedle „40-lecia PRL”.
Demografia Matarni
Na koniec 2025 roku Matarnię zamieszkiwało 6055 osób — spadek o 51 osób (0,8%) względem 2024 roku, gdy dzielnica liczyła 6106 mieszkańców. W przeciwieństwie do wielu innych dzielnic Gdańska, Matarnia przez większość ostatniej dekady notowała wzrost liczby ludności: z 5867 osób w 2015 roku do 5996 w 2020 roku, dopiero w ostatnich dwóch latach odnotowując niewielki spadek. Przy powierzchni 14,48 km² gęstość zaludnienia wynosi 418 osób/km².
Struktura wiekowa (2025): 0–17 lat — 1110 osób, 18–59 lat — 3181 osób, 60–64 lata — 427 osób, powyżej 64 lat — 1337 osób. Przyrost naturalny w 2025 roku wyniósł -14, a saldo migracji wewnętrznych -22 osoby.
Sołectwa i zabudowa
Matarnia obejmuje sześć mniejszych jednostek osadniczych: Firogę, Klukowo, Rębiechowo, Trzy Norty, Zajączkowo i Złotą Karczmę. Charakter zabudowy zmienił się istotnie w 1986 roku wraz z powstaniem osiedla „40-lecia PRL” w północno-zachodniej części dzielnicy, uzupełniającego dotąd rolniczy krajobraz tych terenów.
Lotnisko i komunikacja
Na terenie dzielnicy działa Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy. Przez Matarnię przebiega droga ekspresowa S6 z węzłem Lotnisko, krzyżująca się prostopadle z Trasą Słowackiego. Od 2015 roku dzielnicę obsługują trzy stacje Pomorskiej Kolei Metropolitalnej: Gdańsk Matarnia, Gdańsk Port Lotniczy i Gdańsk Rębiechowo, a w 2022 roku otwarto czwartą — Gdańsk Firoga.
Edukacja
Rozwój demograficzny dzielnicy w ostatniej dekadzie, choć obecnie wyhamowany, przełożył się na potrzebę rozbudowy lokalnej infrastruktury oświatowej obsługującej rodziny z 1110 dziećmi i młodzieżą w wieku 0–17 lat.
Kult maryjny i wypoczynek
Duchowym centrum dzielnicy pozostaje związane z Matarnią sanktuarium Matki Bożej Brzemiennej w Matemblewie, którego korzenie sięgają objawień maryjnych z lat 1763–1769. Kult maryjny uzupełnia tu wezwanie świętego Walentego, patrona zakochanych.
Gdańsk Matarnia – gospodarka
Filarem gospodarczym dzielnicy jest funkcjonujący tu Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy, generujący znaczący ruch osobowy i towarowy oraz powiązane z nim usługi logistyczne i biznesowe, wspierane dodatkowo bliskością węzła drogi ekspresowej S6.
Zabytki i pomniki przyrody Matarni
Do najważniejszych zabytków dzielnicy należy kościół świętego Walentego, którego historia sięga XV–XIX wieku, a także osiemnastowieczny zespół dworski z parkiem i zabudowaniami gospodarczymi. Przyrodniczą osobliwością są cztery lipy drobnolistne przy ulicy Astronautów, objęte ochroną pomnikową od 2007 roku.
FAQ
Ile mieszkańców ma Matarnia?
Na koniec 2025 roku Matarnia liczyła 6055 mieszkańców, przy gęstości zaludnienia 418 osób/km².
Skąd wzięła się nazwa Matarnia?
Pierwotnie osada nosiła nazwę Chojno Wielkie. Po zniszczeniach wojny z 1577 roku odbudowany kościół poświęcono świętemu Maternusowi, od którego imienia wzięła się dzisiejsza nazwa dzielnicy.
Z jakimi dzielnicami sąsiaduje Matarnia?
Matarnia graniczy z Osową i Oliwą od północy, z Brętowem od wschodu oraz z Jasieniem i Kokoszkami od południa.
Kiedy Matarnia stała się częścią Gdańska?
Dzielnicę włączono w granice administracyjne Gdańska 1 stycznia 1973 roku.
Źródła:
Matarnia – Wikipedia
Demografia dzielnicy – gdansk.pl
Historia dzielnicy – gdansk.pl