Najstarszy znany cmentarz Gdańska odkryto pod Halą Targową, a chowano na nim od pierwszej połowy XI wieku. Spośród cmentarzy działających do dziś jednym z najstarszych jest Cmentarz Garnizonowy przy ul. gen. Henryka Dąbrowskiego 2, przy Grodzisku. Jego początkiem był cmentarz wojskowy, założony według Gedanopedii podczas wojen napoleońskich i po raz pierwszy zaznaczony na mapie miasta w 1822 roku. Cmentarz ma 2,19 ha, jest wpisany do rejestru zabytków, a obecnie odbywają się tu dochowania do istniejących grobów i pochówki urnowe. Wiele starszych nekropolii Gdańska zlikwidowano po 1945 roku, a pamięć o nich przywołuje Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy.
Gdzie jest Cmentarz Garnizonowy w Gdańsku?
Cmentarz Garnizonowy leży u podnóża Góry Gradowej, kilka minut pieszo od dworca Gdańsk Główny. Wejście główne jest od ul. Dąbrowskiego. Obok znajduje się Cmentarz Żołnierzy Radzieckich, który powstał na części dawnego cmentarza Gminy Bezwyznaniowej.
Jak powstał Cmentarz Garnizonowy?
Zaczątkiem był cmentarz wojskowy, którym od 1846 roku opiekował się garnizonowy kościół św. Elżbiety. W tym samym rejonie powstały później kolejne cmentarze.
Połączenie kilku cmentarzy
W drugiej połowie XIX wieku obok założono cmentarz przy ewangelickim kościele Bożego Ciała, a na początku XX wieku cmentarz Gminy Bezwyznaniowej. Około 1905 roku dwa pierwsze połączono, a ostatnie powiększenie nastąpiło w 1915 roku. Po I wojnie światowej powstała kwatera prawosławna.
Okres po 1945 roku
Od 1946 roku nekropolia działała jako Cmentarz Komunalny nr 10. Zamknięto ją w 1961 roku, a ponownie otwarto w 1995 roku, po pracach renowacyjnych. Wtedy wydzielono też kwatery wojskową i kombatancką.
Kto spoczywa na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku?
Na cmentarzu chowano żołnierzy wielu narodowości. Spoczywają tu żołnierze pruscy z wojny z Francją z lat 1870–1871 i z I wojny światowej oraz jeńcy wojenni. Pochowano tu też 15 marynarzy krążownika SMS „Magdeburg”, który zatonął w sierpniu 1914 roku w Zatoce Fińskiej. Groby na Cmentarzu Garnizonowym można odszukać w miejskiej wyszukiwarce grobów.
Kwatera kombatancka
W kwaterze kombatanckiej 28 sierpnia 2016 roku odbył się państwowy pogrzeb Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”, których grób odnaleziono podczas prac poszukiwawczych na tym cmentarzu.
Kwatera muzułmańska
Na cmentarzu wydzielono też kwaterę muzułmańską. Pierwszym pochowanym tu muzułmaninem był w 1953 roku wileński imam Ibrahim Smajkiewicz.
Gdzie chowano zmarłych w dawnym Gdańsku?
Cmentarz pod Halą Targową i ul. Pańską odkryto w latach 2001–2003. Przez całe średniowiecze i czasy nowożytne zmarłych grzebano przy kościołach, szpitalach i klasztorach, a zamożniejszych mieszczan w samych kościołach, pod kamiennymi płytami posadzki.
Zmieniło to rozporządzenie z 2 września 1816 roku. Nadburmistrz Joachim Heinrich Weickhmann ze względów sanitarnych zakazał pochówków w kościołach i na przykościelnych cmentarzach w granicach miasta. Parafie zaczęły zakładać nekropolie poza murami, najpierw u stóp Grodziska, przy dzisiejszej ul. 3 Maja i ul. Dąbrowskiego. Właśnie w tym rejonie powstał późniejszy Cmentarz Garnizonowy. W latach 1867–1869 założono cmentarze przy Wielkiej Alei, a w kolejnych dekadach m.in. cmentarz św. Barbary na Siedlcach i św. Jadwigi w Nowym Porcie.
Jakie inne stare cmentarze są w Gdańsku?
Po 1945 roku wiele dawnych gdańskich cmentarzy zlikwidowano, a na ich miejscu powstały tereny zielone, np. przy al. Zwycięstwa, gdzie dziś jest Park Steffensa. W 2002 roku miasto upamiętniło je, tworząc symboliczny Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy. Do dziś zachowały się m.in. te nekropolie.
- Cmentarz Brętowski we Wrzeszczu Górnym, otwarty w 1906 roku i zamknięty w 1956 roku.
- Cmentarz św. Jadwigi w Nowym Porcie, założony w 1886 roku, z kaplicą z 1916 roku.
- Cmentarz św. Franciszka w Emaus na Siedlcach, z historycznymi nagrobkami, sąsiad Cmentarza Łostowickiego.
Na co dzień miasto zarządza cmentarzami komunalnymi, z których część ma ponad sto lat.
Źródła: Gedanopedia (hasło Cmentarze); Wikipedia (Cmentarz Garnizonowy w Gdańsku); Instytut Pamięci Narodowej (pogrzeb „Inki” i „Zagończyka”); Gdańskie Cmentarze Komunalne.
