Żabianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysiąclecia ma dwa parki: nadmorski Park Jelitkowski, założony w 1875 roku jako park zdrojowy, oraz historyczny Park Przymorze przy dawnym dworze rodziny Konradich. Do tego dochodzi fragment ogromnego Parku Reagana, sięgającego wschodniej granicy dzielnicy.
Dlaczego akurat te dwa parki?
Dzielnica leży bezpośrednio nad Zatoką Gdańską, więc naturalnie skupia zieleń wokół dwóch punktów: linii brzegowej w Jelitkowie i doliny Potoku Oliwskiego, tworzącego południową granicę z Przymorzem Małym. Oba parki wyrosły właśnie z tych dwóch naturalnych osi.
Park Jelitkowski, dawny park zdrojowy
Park założono w 1875 roku jako Park Zdrojowy, obsługujący letnisko w Jelitkowie. Działała tu wówczas gospoda oraz Dom Zdrojowy, wybudowany w latach 1907-1909 wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Dziś w budynku Domu Zdrojowego mieści się restauracja.
Park zajmuje obecnie 7,4 hektara i ma charakter miejskiego parku z fragmentem leśnym. Wzdłuż Potoku Oliwskiego prowadzą alejki spacerowe, a park oferuje też place zabaw, stoły do tenisa stołowego i tereny piknikowe. Szczególnie cenione są tu stare drzewa, wierzby, olchy czarne i platany, a także chronione wydmy z rzadką roślinnością nadmorską. Wzdłuż pasa wydm, na przedłużeniu wyjścia z dawnej gospody, stoi drewniane molo.
Dla mieszkańców okolicznych osiedli i sezonowych turystów park pełni dziś funkcję miejsca spotkań i naturalnego zaplecza plaży w Jelitkowie.
Park Przymorze, dwór, który przetrwał wojny
Ten zabytkowy zespół dworsko-parkowy zajmuje 5,2 hektara między ulicami Pomorską, Chłopską i Tysiąclecia, nad Potokiem Oliwskim. Od XVI wieku znajdowała się tu posiadłość gdańskiej rodziny Konradich, obejmująca między innymi kuźnię, zwaną od nazwiska właścicieli Konradshammer, oraz dwór.
W XVII wieku majątek należał do burmistrza Gdańska Friedricha Ehlera, który przebudował dwór i założył park. Do dziś zachowały się relikty dworu, założenie parkowe z XIX wieku oraz barokowy pawilon ogrodowy. Park jest ciekawym przykładem założenia krajobrazowego, powstałego na wcześniejszym, geometrycznym układzie barokowym, którego ślady wciąż są czytelne w przestrzeni. Rosną tu dęby kaukaskie, daglezje, kasztanowce i robinie.
A co z Parkiem Reagana?
Wschodnia część dzielnicy sąsiaduje z Parkiem im. Ronalda Reagana, jednym z trzech parków nadmorskich Gdańska, który swoim zasięgiem obejmuje też fragmenty Przymorza Wielkiego i Brzeźna. Ta część parku oferuje dostęp do tras rowerowych i spacerowych wzdłuż wybrzeża, bez konieczności opuszczania granic dzielnicy.
Który park wybrać?
Kto szuka spaceru blisko plaży, z widokiem na molo i wydmy, powinien wybrać Park Jelitkowski. Miłośnicy historii i architektury parkowej odnajdą więcej w Parku Przymorze, z reliktami dawnego dworu i barokowym pawilonem.
Dla mieszkańców Żabianki-Wejhera-Jelitkowa-Tysiąclecia oba miejsca razem pokazują, że dzielnica łączy nadmorski wypoczynek z wielowiekową historią osadnictwa nad Potokiem Oliwskim.
Źródła:
Park Jelitkowski – Wikipedia
Park Jelitkowski – gzdiz.gda.pl
Park Przymorze – gzdiz.gda.pl
